Proces obejmuje komórki okładzinowe błony śluzowej żołądka. Wraz z ich stopniowym zanikiem zmniejsza się produkcja czynnika wewnętrznego niezbędnego do prawidłowego wchłaniania witaminy B12.
EliA™ · diagnostyka autoimmunologicznych chorób żołądka
Niedokrwistość złośliwa i autoimmunologiczne zapalenie żołądka
Autoimmunologiczne zapalenie błony śluzowej żołądka może stopniowo prowadzić do zaniku komórek okładzinowych, niedoboru czynnika wewnętrznego i upośledzonego wchłaniania witaminy B12. EliA Parietal Cell i EliA Intrinsic Factor pomagają ocenić dwa uzupełniające się elementy tego procesu.
Wyniki autoprzeciwciał należy interpretować łącznie z obrazem klinicznym, morfologią krwi, stężeniem witaminy B12 i innymi badaniami właściwymi dla podejrzewanej choroby.
2 oznaczeniaEliA Parietal Cell i EliA Intrinsic Factor w jednym portfolio diagnostycznym
2 rolebardziej czuły marker komórek okładzinowych oraz bardziej swoisty marker czynnika wewnętrznego
Jedna próbkailościowe oznaczenia IgG w zautomatyzowanym środowisku laboratoryjnym Phadia
Niedobór witaminy B12 może mieć różne przyczyny
Objawy często pojawiają się później niż proces autoimmunologiczny
Autoimmunologiczne zapalenie żołądka może przez długi czas przebiegać skąpoobjawowo. Obraz kliniczny bywa związany bardziej z niedoborem witaminy B12 i niedokrwistością niż z dolegliwościami żołądkowymi, dlatego znaczenie ma ukierunkowana ocena przyczyny.
Stanowi późne stadium autoimmunologicznego zanikowego zapalenia żołądka. Przeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu mogą dodatkowo zaburzać jego funkcję i pogłębiać upośledzenie wchłaniania witaminy B12.
Objawy są nieswoiste
Zmęczenie, osłabienie, problemy z koncentracją, parestezje czy zapalenie języka mogą mieć wiele przyczyn.
Choroba rozwija się etapami
Przeciwciała przeciw komórkom okładzinowym częściej pojawiają się wcześniej, a przeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu w późniejszym okresie.
Markery są komplementarne
Większa czułość jednego testu i większa swoistość drugiego odpowiadają różnym pytaniom diagnostycznym.
Jeden wynik nie zamyka oceny
Ujemny wynik pojedynczego oznaczenia nie wyklucza całego procesu, szczególnie przy utrzymującym się podejrzeniu klinicznym.
Dwa oznaczenia w jednej ścieżce
Połącz EliA Parietal Cell i EliA Intrinsic Factor
Równoległa ocena obu autoprzeciwciał pozwala wykorzystać ich uzupełniające się właściwości. Wynik wskazuje kierunek dalszej diagnostyki, ale nie zastępuje oceny niedoboru witaminy B12 ani potwierdzenia zmian w błonie śluzowej żołądka.
Niedokrwistość złośliwa bardziej prawdopodobna
Współwystępowanie przeciwciał przeciw komórkom okładzinowym i czynnikowi wewnętrznemu tworzy spójny profil serologiczny. Wynik należy połączyć z oceną witaminy B12, morfologią i obrazem klinicznym; dalsze potwierdzenie może wymagać endoskopii lub biopsji.
Dwa komplementarne markery dodatnieChoroba możliwa
Dodatni wynik jednego z oznaczeń może odpowiadać innemu etapowi procesu autoimmunologicznego. Znaczenie wyniku zależy od tego, który marker jest dodatni, oraz od pozostałych danych laboratoryjnych i klinicznych.
Interpretacja zależna od etapu chorobyNiedokrwistość złośliwa mniej prawdopodobna
Ujemne wyniki obu testów zmniejszają prawdopodobieństwo niedokrwistości złośliwej. Przy utrzymującym się niedoborze witaminy B12 lub silnym podejrzeniu klinicznym konieczna jest dalsza ocena innych przyczyn i badań gastroenterologicznych.
Wynik nie zastępuje pełnej diagnostyki niedoboru B12Portfolio EliA dla niedokrwistości złośliwej
Dwa ilościowe oznaczenia odpowiadające różnym etapom choroby
Oba testy wykorzystują metodę EliA IgG i wspólne progi interpretacyjne. Różnią się antygenem oraz rolą kliniczną, dzięki czemu wzajemnie uzupełniają ocenę serologiczną.
EliA Parietal Cell
Ilościowe oznaczenie przeciwciał klasy IgG skierowanych przeciw H+/K+-ATPazie, czyli żołądkowej pompie protonowej obecnej w komórkach okładzinowych żołądka.
Ujemny<7Niejednoznaczny7–10Dodatni>10
EliA U/ml
EliA Intrinsic Factor
Ilościowe oznaczenie przeciwciał klasy IgG przeciw czynnikowi wewnętrznemu. Studzienki są opłaszczone rekombinowanym ludzkim czynnikiem wewnętrznym pochodzenia żołądkowego.
Ujemny<7Niejednoznaczny7–10Dodatni>10
EliA U/ml
W badaniach opisanych w aktualnych instrukcjach używania EliA Parietal Cell osiągnął czułość 80,8% i swoistość 90,6%, natomiast EliA Intrinsic Factor — czułość 52,6% i swoistość 100%. Dane dotyczą określonych kohort klinicznych i powinny być interpretowane w ich kontekście.
Dwa markery · dwa etapy procesu
Większa wartość wynika z połączenia wyników
Przeciwciała przeciw komórkom okładzinowym i przeciw czynnikowi wewnętrznemu nie są wymienne. Pierwszy marker częściej pojawia się wcześniej i jest bardziej czuły, drugi jest bardziej swoisty dla niedokrwistości złośliwej.
Wcześniejszy sygnał procesu
Przeciwciała przeciw komórkom okładzinowym mogą pojawiać się przed rozwinięciem zaawansowanej niedokrwistości złośliwej, ale występują również u części osób bez tej choroby.
Większa swoistość
Dodatni wynik przeciwciał przeciw czynnikowi wewnętrznemu silniej wspiera rozpoznanie niedokrwistości złośliwej, choć nie występuje u wszystkich pacjentów.
Pełniejszy obraz serologiczny
Równoległe oznaczenie obu markerów pozwala lepiej uwzględnić różne etapy choroby niż ocena jednego przeciwciała.
Obecność autoprzeciwciał wspiera ocenę etiologii niedoboru witaminy B12. Nie zastępuje oceny klinicznej ani badań potwierdzających zmiany w błonie śluzowej żołądka.
Od autoimmunizacji do niedoboru witaminy B12
Cztery etapy jednego procesu chorobowego
Oba autoprzeciwciała odnoszą się do mechanizmów, które mogą prowadzić do niedoboru czynnika wewnętrznego i zaburzonego wchłaniania kobalaminy.
Proces autoimmunologiczny
Układ odpornościowy reaguje przeciwko strukturom związanym z komórkami okładzinowymi żołądka.
Zanik komórek okładzinowych
Postępujące uszkodzenie błony śluzowej może ograniczać wydzielanie czynnika wewnętrznego.
Zaburzenie funkcji czynnika wewnętrznego
Przeciwciała przeciw czynnikowi wewnętrznemu mogą blokować jego udział we wchłanianiu witaminy B12.
Niedobór witaminy B12
Upośledzone wchłanianie może prowadzić do objawów hematologicznych i neurologicznych oraz niedokrwistości złośliwej.
Systemy laboratoryjne Phadia
Dwa oznaczenia w jednej metodzie EliA IgG
EliA Parietal Cell i EliA Intrinsic Factor mogą być wykonywane na systemach laboratoryjnych Phadia z automatycznym rozcieńczaniem próbek i ilościowym raportowaniem wyników. Oba testy korzystają ze wspólnej metody EliA IgG oraz kontroli EliA Gastric Positive Control.
Jedna próbkaMożliwość wykonania obu oznaczeń z surowicy lub osocza w ramach tej samej rodziny systemów.
Wyniki ilościoweRaportowanie w EliA U/ml z trzema zakresami interpretacyjnymi dla każdego testu.
Wspólna metodaTa sama kalibracja EliA IgG i wspólna kontrola dodatnia upraszczają włączenie testów do rutyny.
Piśmiennictwo i materiały produktowe
- EliA Parietal Cell. Instrukcja używania, Phadia AB, wydanie kwiecień 2025.
- EliA Intrinsic Factor. Instrukcja używania, Phadia AB, wydanie kwiecień 2025.
- Ammouri W, et al. Pernicious Anaemia: Mechanisms, Diagnosis, and Management. 2020.
- Toh BH. Autoimmune Gastritis and Pernicious Anemia. 2019.
- Devalia V, et al. Guidelines for the diagnosis and treatment of cobalamin and folate disorders. Br J Haematol. 2014;166(4):496–513.
- Andres E, Serraj K. Optimal management of pernicious anemia. J Blood Med. 2012;3:97–103.
- EliA test algorithms. Phadia AB / Thermo Fisher Scientific, 2025.
EliA w diagnostyce niedokrwistości złośliwej
Chcesz rozwinąć diagnostykę autoimmunologicznego zapalenia żołądka?
Napisz, jak obecnie wygląda diagnostyka niedoboru witaminy B12 w Twoim laboratorium. Omówimy możliwość wdrożenia EliA Parietal Cell i EliA Intrinsic Factor oraz ich automatyzację na systemach Phadia.
Testy EliA są wyrobami medycznymi do diagnostyki in vitro przeznaczonymi do stosowania przez wykwalifikowany personel. Dostępność poszczególnych testów może różnić się w zależności od rynku oraz konfiguracji aparatury.